Azospermi ne demektir
Sperm sayısının normal kabul edilebilmesi için en az 20 milyon /ml de sperm olması gerekir. 20 milyon/ml in altındaki değerlere Oligospermi (sperm sayısının normalden az olması) denilirken, menide sperm hücresinin yokluğuna Azospermi adı verilmektedir. Bu durumda meni tahlilinde canlı veya cansız hiçbir sperm hücresi gözükmez.

Nasıl veya neden olur?
Menide sperm bulunmaması ya testislerde sperm üretiminin olmaması veya testislerde üretilen olgun spermlerin boşaltıcı kanallardan dışarıya ulaşamamasından (tıkanıklık) kaynaklanabilir. Her iki durum çoğu zaman doğuştan (genetik) bir hasardan olabildiği gibi sonradan da meydana gelebilir

Teşhis nasıl konur?
Bu durumu teyit etmek için en az iki farklı zamanda yapılmış spermiogram tahliline ihtiyaç vardır. Azospermi olan erkeklerde bu durumun nedenini araştırmak için sıklıkla yumurtalarda sperm oluşumunu uyaran hormonlara (FSH, LH, Testesteron) bakılabilir. Ancak tıkanıklığa bağlı olmayan azospermide genetik (doğuştan gelen) bozuklukları tespit etmek için merkezimizde mutlaka genetik testlerden kromozom ve mikrodelesyon testlerine bakılmaktadır.

Azospermili hastada sperm elde edilebilir mi?
Hastada hormonlara bağlı veya genetik bir problem yok ise yani sorun sadece testislerde normal üretilen spermlerin varlığına karşın, boşaltım sistemindeki bir tıkanıklıktan kaynaklanıyorsa testislerden iğneyle doku aspirasyonu veya doku biyopsisi yapılarak (TESA ve TESE işlemleri) sperm hücresi aranır. Tıkanıklığa bağlı durumlarda testisten % 100'e yakın oranda sperm elde etmek mümkündür. Tıkanıklık haricindeki nedenlere bağlı durumlarda ise sperm elde etme şansı % 50 civarındadır.

Biyopsi nerede yapılır?
Biyopsi işlemlerinin mutlaka doku dondurma imkânları olan bir tüp bebek merkezinde ve deneyimli bir ürolog tarafından yapılması gereklidir. Çünkü olgun sperm hücresi bulunursa daha sonra tüp bebek tedavisinde kullanılmak üzere dondurulabilir. Dondurulmuş spermlerle başarı ve oluşan bebeğin sağlığı taze spermle yapılandan bir farkı yoktur. O nedenle biyopsinin elde edilecek materyalin heba olmaması açısından dondurma yapılabilen bir yerde olması çok önemlidir.

Biyopsi nasıl yapılır (TESA/TESE/Micro TESE)
İşlem sırasında testisler lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra kılcal bir iğne ile yumurtalık dokusunun sıvısı çekilerek içerisinde sperm olup olmadığı incelenir. Buna TESA (testiküler sperm aspirasyonu) denir. Dikişsizdir ve diğer işlemlere göre daha basittir. TESE (testiküler sperm ekstraksiyonu) ise yumurtalık uyuşturulduktan sonra dokuya kesi yapılmasıdır. Değişik bölgelerden küçük doku parçacıkları çıkartılarak aynı anda laboratuarda sperm aranması temeline dayanır. Mikro TESE de ise bu doku alınması mikroskop altında yapılarak dokular arasında seçicilik arttırılır. Bu işlemler dikişsiz veya çok az dikişle yapılabilir ve işlemden sonra hastanın merkezde yatması gerekmez. Çok fazla ayakta kalmaması için kesi yapılan olgularda 2-3 gün yatak istirahati önermekteyiz

Ne zaman TESA-TESE yapılmalıdır?
İki türlü olabilir,

• 1 - Sperm varlığını teyit ettikten sonra yani daha hiç tüp bebek tedavisine başlamadan biyopsi yapılmasıdır. Böyle bir durumda biyopsi sonrası elde edilen spermler varsa dondurulur. Merkezimizde bu yol daha fazla kullanılmaktadır. Avantajı sperm bulunamazsa bayanın tedaviye alınması gerekmeyecektir. Dezavantajı ise çok az sperm bulunduğu takdirde dondurma şansı bulunmamakta ve bu spermler heba olmaktadır. Böyle bir durum nadir de olsa tedavi için yeni bir biyopsi işlemi gereklidir.
• 2 - Bu yolda ise taze spermle uygulanan yöntem ki ülkemizde çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu yöntemde biyopsi işlemi tüp bebek tedavisi başladıktan sonra yani sperm hücresi gerekli olduğu zaman yapılır. Yani yumurtaların alınacağı günden bir gün öncedir. Bayan bu sırada tüp bebek tedavisinin yumurta geliştirme aşamalarının hepsini geçirmiştir. Sperm bulunduğu takdirde yumurtalar toplanır ve işlem tamamlanır. Bulunamadığı zaman ise tedavi iptal edilir. Bu aşamadaki iptal durumunda ruhsal etkilenme tedavi öncesinde yapılana göre daha ağır olmaktadır.

Önce hangisi yapılmalıdır?
Daha basit, ucuz ve zahmetsiz olduğu için iğneyle alma yöntemi (TESA) tercih edilmelidir. Merkezimizde çoğu zaman iğne yönteminde bulunamadığı taktirde biyopsi ile alma yöntemine (TESE) geçilmektedir. Sperm üretimi olan hastalarımızda %80 civarında iğne yöntemi ile sperm bulunabilmektedir.

Mikro TESE daha mı üstündür?
Daha seçici olduğu varsayımıyla sperm bulma olasılığının daha yüksek olduğu iddia edilmektedir. Ancak kendi deneyimlerimiz anlamlı bir farkın olmadığı şeklindedir.

İşlemlerin ne gibi yan etkileri vardır ?
Hematom (doku içerisine kanama) en sık görülen yan etki olurken enfeksiyon çok nadir görülebilecek yan etkiler arasındadır. İşlemin cinsel yaşantı üzerine olumsuz bir etkisi bulunmamaktadır.

Dokudan alınan spermlerle başarı genel tüp bebek başarısından daha mı düşüktür?
Özellikle tıkanıklığa bağlı olan yani sperm üretiminde problem olmayan azospermili hastalarda testisden alınan spermlerle başarı menide spermi bulunan erkeklerle aynıdır. Sperm üretim yetersiliğine bağlı azospermili erkeklerde ise tıbbi literatürde başarı %5-10 daha düşüktür.

Dondurulan spermlerle başarı daha mı düşüktür?
Bu konuda da tıbbi literatürde başarı genelden %5-10 civarında daha düşükken merkezimizde taze kullanılan dokuda gebelik başarısı hemen hemen aynıdır.

Azospermili erkeklerin erkek çocuklarında da benzer sorun olma riski var mıdır?
Evet özellikle genetik testlerde Y kromozomu üzerinde mikrodelesyonlar (genetik şifre kaybı) olan erkeklerin erkek çocuklarında da benzer şekilde ileriki yaşamalarında tüp bebek tedavisine ihtiyaç duyma olasılıkları daha yüksektir.